Economische veiligheid

Economische veiligheid is uitgegroeid tot een van de meest urgente vraagstukken van deze tijd. Het gaat niet langer alleen om de bescherming van handelsinformatie of intellectueel eigendom, maar om de veerkracht van complete economische systemen tegen externe schokken, geopolitieke spanningen en digitale dreigingen. Bedrijven en overheden worden geconfronteerd met complexe afwegingen tussen openheid en bescherming, tussen economische groei en strategische autonomie.

De verschuivende machtsverhoudingen tussen grote economische blokken, de opkomst van nieuwe technologieën en de toenemende verwevenheid van economische en veiligheidsbelangen maken economische veiligheid tot een multidimensionaal vraagstuk. Het raakt aan ondernemingsrecht, investeringstoetsing, cybersecurity en geopolitieke strategie.

Geopolitieke context van economische veiligheid

De geopolitieke verschuivingen van de afgelopen jaren hebben economische veiligheid van een technisch vraagstuk naar een strategisch vraagstuk getild. De relatie tussen staten en bedrijven is fundamenteel veranderd. Waar economische beslissingen vroeger vooral werden gedreven door marktmechanismen, spelen nu ook overwegingen van nationale veiligheid, strategische autonomie en geopolitieke invloed een doorslaggevende rol.

Bedrijven zijn niet langer alleen economische actoren, maar worden steeds vaker speelbal of zelfs instrument in internationale machtsverhoudingen. Dit vraagt om een nieuwe manier van denken over risico's en afhankelijkheden.

Digitale dreigingen en economische spionage

Naast traditionele bedreigingen zoals ongewenste overnames of verstoring van toeleveringsketens, vormt de digitale dimensie een steeds grotere uitdaging voor economische veiligheid. Cyberspionage richt zich specifiek op het stelen van handelsinformatie, intellectueel eigendom en bedrijfsgeheimen. De schade loopt in de miljarden en raakt de concurrentiepositie van bedrijven direct.

De digitale infrastructuur waarop onze economie draait, is tegelijkertijd onze grootste zwakte geworden. Bescherming van economische belangen vereist daarom een integrale benadering waarin fysieke en digitale veiligheid samenkomen.

Financieel recht en weerbaarheid

Economische veiligheid manifesteert zich ook in het financiële domein. De veerkracht van financiële systemen tegen externe schokken, de bescherming tegen ongewenste kapitaalstromen en de beheersing van systemische risico's zijn essentieel voor een weerbare economie. In een wereld waarin financiële sancties steeds vaker als geopolitiek wapen worden ingezet, krijgt financieel recht een nieuwe dimensie.

De integratie van economische en veiligheidsoverwegingen in financiële regelgeving weerspiegelt de bredere trend dat economische veiligheid niet meer los kan worden gezien van nationale veiligheid.

Van reactief naar proactief

Veel organisaties zijn nog steeds reactief ingesteld op vraagstukken rond economische veiligheid. Ze handelen pas wanneer zich een crisis voordoet of wanneer wetgeving hen daartoe dwingt. Dit is onvoldoende in een tijd waarin geopolitieke verschuivingen en digitale dreigingen elkaar in rap tempo opvolgen.

Een proactieve benadering vereist dat economische veiligheid structureel wordt ingebed in strategie en risicomanagement. Het vraagt om samenwerking tussen bedrijfsleven en overheid, om het delen van informatie en om het ontwikkelen van gezamenlijke weerbaarheid.

Naar een integrale benadering

Economische veiligheid is geen geïsoleerd vraagstuk dat kan worden opgelost met één maatregel of één wettelijk kader. Het vereist een integrale benadering waarin juridische, economische, technologische en geopolitieke dimensies samenkomen. Bedrijven moeten hun kwetsbaarheden in kaart brengen, overheden moeten kaders stellen zonder innovatie te belemmeren, en beide partijen moeten intensiever samenwerken.

De urgentie is groot. In een wereld waarin economische afhankelijkheden steeds vaker als wapen worden ingezet, waarin digitale dreigingen exponentieel toenemen en waarin geopolitieke spanningen oplopen, is een robuuste aanpak van economische veiligheid niet langer een luxe maar een noodzaak. De werken op dit vakgebied bieden het inzicht en de instrumenten om daar invulling aan te geven – voor wie bereid is verder te kijken dan de kortetermijnhorizon en te investeren in duurzame weerbaarheid.